*ಮಹಿಳೆಯ ಸ್ತನಗಳನ್ನು ಹಿಸುಕುವುದು ಹಾಗೂ ಸಲ್ವಾರ್‌ ತೆಗೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದು ಅತ್ಯಾಚಾರದ ಪ್ರಯತ್ನವಲ್ಲವೇ? — ಪಾಟ್ನಾ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪಿನ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಚಿಂತನೆ* – *ಚಿಂತಕರು; ಬಾನು ಮುಷ್ತಾಖ್*

*ಮಹಿಳೆಯ ಸ್ತನಗಳನ್ನು ಹಿಸುಕುವುದು ಹಾಗೂ ಸಲ್ವಾರ್‌ ತೆಗೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದು ಅತ್ಯಾಚಾರದ ಪ್ರಯತ್ನವಲ್ಲವೇ? — ಪಾಟ್ನಾ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪಿನ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಚಿಂತನೆ*

– *ಚಿಂತಕರು; ಬಾನು ಮುಷ್ತಾಖ್*

ಮಹಿಳೆಯ ಸ್ತನಗಳನ್ನು ಹಿಸುಕುವುದು ಹಾಗೂ ಸಲ್ವಾರ್‌ ತೆಗೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದು ಅತ್ಯಾಚಾರದ ಪ್ರಯತ್ನವಲ್ಲ ಎಂಬ ಪಾಟ್ನಾ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ಇತ್ತೀಚಿನ ತೀರ್ಪು ಭಾರತದ ಜನಜೀವನದಲ್ಲೂ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದುಕಿನಲ್ಲೂ ವ್ಯಾಪಕ ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಕರಣದ ವಿವರ

ಹಿಮಾಂಶು ಕುಮಾರ್ ಪಾಠಕ್ @ ಮಿಥ್ಯಾ ಪಾಠಕ್ ವಿರುದ್ಧ ಬಿಹಾರ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, ಪಾಟ್ನಾ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ಮಾನ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಪೂರ್ಣೇಂದು ಸಿಂಗ್ ಅವರು 9 ಜುಲೈ 2026ರಂದು ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.

ಪ್ರಕರಣದ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ವಿವರಗಳೆಂದರೆ, ದೂರುದಾರ ಯುವತಿಯು ತನ್ನ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಫೋಟೋ ಸ್ಟುಡಿಯೋಗೆ ಹೋಗಿದ್ದಳು. ಆರೋಪಿಯು ಆಕೆಯ ತಂದೆಯನ್ನು ಹೊರಗೆ ಕಾಯುವಂತೆ ಹೇಳಿ, ಯುವತಿಯನ್ನು ಒಳಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದು ಬಾಗಿಲು ಹಾಕಿಕೊಂಡನು. ನಂತರ ಆಕೆಯ ಸ್ತನಗಳನ್ನು ಹಿಸುಕಿ, ಸಲ್ವಾರ್‌ ತೆಗೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ, ಲೈಂಗಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯ ಎಸಗಲು ಯತ್ನಿಸಿದನೆಂದು ಆರೋಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮಹಿಳೆ ಜೋರಾಗಿ ಕೂಗಿಕೊಂಡಾಗ ಆಕೆಯ ತಂದೆ ಮತ್ತು ಇತರರು ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಧಾವಿಸಿದ್ದು, ಆರೋಪಿಯು ಅಲ್ಲಿಂದ ಪರಾರಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ.

ವಿಚಾರಣಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯವಾದ ಸೆಷನ್ಸ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಆರೋಪಿಯನ್ನು ಭಾರತೀಯ ದಂಡ ಸಂಹಿತೆಯ ಕಲಂ 376 ಮತ್ತು 511 ಹಾಗೂ ಕಲಂ 342 ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರೆ ಆರೋಪಗಳಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥನೆಂದು ಘೋಷಿಸಿ ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಿತು.

ಆದರೆ ಪಾಟ್ನಾ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ಮುಂದೆ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯೆಂದರೆ, ಮಹಿಳೆಯ ಸ್ತನಗಳನ್ನು ಹಿಸುಕುವುದು ಹಾಗೂ ಸಲ್ವಾರ್‌ ತೆಗೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದು ಅತ್ಯಾಚಾರದ ಪ್ರಯತ್ನವೇ, ಅಥವಾ ಅದು ಕೇವಲ ಮಹಿಳೆಯ ಲಜ್ಜೆಗೆ ಧಕ್ಕೆ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಅಪರಾಧವೇ?

ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಪೂರ್ಣೇಂದು ಸಿಂಗ್ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ, ಆರೋಪಿಯು ಮಹಿಳೆಯ ಮೇಲೆ ಬಲಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡಿರುವುದು ಸಾಬೀತಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಅತ್ಯಾಚಾರ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಂಶಯಾತೀತವಾಗಿ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ಪ್ರಾಸಿಕ್ಯೂಶನ್ ವಿಫಲವಾಗಿದೆ. ಅತ್ಯಾಚಾರದ ಅಪರಾಧಕ್ಕೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸ್ಪಷ್ಟ ಮತ್ತು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಕೃತ್ಯ ನಡೆದಿರುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಸಾಬೀತಾದ ಕೃತ್ಯಗಳು ಐಪಿಸಿಯ ಕಲಂ 354ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಮಹಿಳೆಯ ಲಜ್ಜೆಗೆ ಧಕ್ಕೆ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಅಪರಾಧಕ್ಕೆ ಒಳಪಡುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಕಲಂ 376 ಮತ್ತು 511ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಾಚಾರದ ಪ್ರಯತ್ನ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲು ಅವು ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು.

ಈ ಕಾರಣದಿಂದ, ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಕಲಂ 376 ಮತ್ತು511ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವಿಧಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಿ, ಆರೋಪಿಯನ್ನು ಅತ್ಯಾಚಾರದ ಪ್ರಯತ್ನದ ಆರೋಪದಿಂದ ಖುಲಾಸೆಗೊಳಿಸಿತು.

ಈ ತೀರ್ಪು ವ್ಯಾಪಕ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಇದೇ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಭಾರತದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಹಲವು ತೀರ್ಪುಗಳಲ್ಲಿ “ಅತ್ಯಾಚಾರದ ಪ್ರಯತ್ನ” ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿದೆ.

Aman Kumar v. State of Haryana ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, ಕೇವಲ ಸಿದ್ಧತೆ ಮಾತ್ರ ಅಪರಾಧದ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಅಪರಾಧದ ಅನುಷ್ಠಾನವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಆರಂಭಿಸುವ ಸ್ಪಷ್ಟ ಕೃತ್ಯ ಇರಬೇಕು ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಹೇಳಿದೆ.

ಅದೇ ರೀತಿ Koppula Venkat Rao v. State of Andhra Pradesh ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, ಸಿದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಯತ್ನದ ನಡುವಿನ ಗಡಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಕರಣದ ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಸಿದ್ಧತೆಗಳು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ನಂತರ ಅಪರಾಧವನ್ನು ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತರುವ ನೇರ ಕೃತ್ಯ ಆರಂಭವಾದಾಗ ಅದನ್ನು “ಪ್ರಯತ್ನ” ಎಂದು ಕರೆಯಬಹುದು ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ.

ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಹಲವು ತೀರ್ಪುಗಳು ಇನ್ನೊಂದು ಮಹತ್ವದ ತತ್ವವನ್ನೂ ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿವೆ. “ಪ್ರಯತ್ನ” ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಸಂಕುಚಿತವಾಗಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಮಾಡಬಾರದು. ಆರೋಪಿಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ವರ್ತನೆ, ಘಟನೆಗಳ ಸರಣಿ, ಸಂದರ್ಭ ಮತ್ತು ಅಪರಾಧ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳದೆ ಉಳಿದ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು. ಅಪರಾಧ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳದೆ ಉಳಿದದ್ದು ಆರೋಪಿಯ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಹೊರಗಿನ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಆಗಿದ್ದರೆ, ಸೂಕ್ತ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಅತ್ಯಾಚಾರದ ಪ್ರಯತ್ನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು.

ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಪಾಟ್ನಾ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ತೀರ್ಪಿನೊಂದಿಗೆ ಗೌರವಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಹೊಂದಲು ಸಮಂಜಸವಾದ ಕಾನೂನು ಆಧಾರಗಳಿವೆ.

ಈ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇವಲ ಕಾನೂನಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾದುದಲ್ಲ. ಇದು ನ್ಯಾಯ, ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಆಗಿದೆ. ಕಾನೂನು ಮಹಿಳೆಯ ಘನತೆ ಮತ್ತು ಆರೋಪಿಯ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ವಿಚಾರಣೆ — ಇವೆರಡನ್ನೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಕಾಪಾಡಬೇಕು.

ಲೈಂಗಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯವನ್ನು ಯಾವುದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ಸಣ್ಣ ಅಪರಾಧವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗದು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಸಭ್ಯ ಕೃತ್ಯವನ್ನೂ ಯಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಅತ್ಯಾಚಾರದ ಪ್ರಯತ್ನ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದೂ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತವಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲೂ ಆರೋಪಿಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ವರ್ತನೆ, ಸಂದರ್ಭ, ಉದ್ದೇಶ ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತೀರ್ಮಾನಿಸಬೇಕು.

ಅತ್ಯಾಚಾರದ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವಾಗ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕೃತ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ನೋಡಬಾರದು. ಮಹಿಳೆಯ ಪ್ರತಿರೋಧ ಅಥವಾ ಮೂರನೇ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದಿಂದ ಅತ್ಯಾಚಾರ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳದೆ ಉಳಿದಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಆರೋಪಿಗೆ ಪ್ರಯತ್ನದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯಿಂದ ವಿನಾಯಿತಿ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಕರಣವೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ವಾಸ್ತವಾಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಧಾರವಾಗಬೇಕು.

ಸಮಾಜವು ಮಹಿಳೆಯ ದೇಹವನ್ನು ಪುರುಷನ ಅಧಿಕಾರದ ವಸ್ತುವೆಂದು ನೋಡುವ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು. ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಕೇವಲ ಅಪರಾಧವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ; ಮಹಿಳೆಯ ಘನತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಸಂದೇಶವನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ತೀರ್ಪುಗಳು ಕಾನೂನಿನ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ತತ್ವಗಳಿಗೂ, ಸಂವಿಧಾನದ ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಘನತೆಯ ಮೌಲ್ಯಗಳಿಗೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಬದ್ಧವಾಗಿರಬೇಕು.

ಈ ನಿಲುವು ಎರಡು ಅತಿರೇಕಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದೆಡೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಲೈಂಗಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯವನ್ನು ಅತ್ಯಾಚಾರದ ಪ್ರಯತ್ನ ಎಂದು ಘೋಷಿಸುವ ಅಪಾಯವಿದ್ದರೆ, ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಮಹಿಳೆಯ ಮೇಲಿನ ಗಂಭೀರ ಲೈಂಗಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯವನ್ನು ಕ್ಷುಲ್ಲಕವಾಗಿ ಕಾಣುವ ಸಂದೇಶವೂ ಹೋಗಬಾರದು. ಕಾನೂನು, ಸಂವಿಧಾನ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯ ಘನತೆ — ಈ ನಾಲ್ವರ ನಡುವೆ ಸಮತೋಲನ ಸಾಧಿಸುವುದು ನ್ಯಾಯದ ನಿಜವಾದ ಉದ್ದೇಶ.

ಈ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ತೀರ್ಪಾಗಿ ನೋಡುವುದು ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ನಮ್ಮ ಸಮಾಜ ಮಹಿಳೆಯ ದೇಹ, ಆಕೆಯ ಘನತೆ ಮತ್ತು ಲೈಂಗಿಕ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಎತ್ತುತ್ತದೆ.

ಕಾನೂನು ಅತ್ಯಂತ ನಿಖರವಾಗಿರಬೇಕು. ಅಪರಾಧದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವಾಗ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಸಾಕ್ಷ್ಯ, ಸಂದರ್ಭ ಮತ್ತು ಕಾನೂನಿನ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಅನುಸರಿಸಬೇಕು. ಆದರೆ ನ್ಯಾಯದ ಗುರಿ ಕೇವಲ ತಾಂತ್ರಿಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸೀಮಿತವಾಗಿರಬಾರದು; ಅದು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಘನತೆಯ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದಾಗಿರಬೇಕು.

ಈ ಪ್ರಕರಣದ ದೊಡ್ಡ ಪಾಠವೇನೆಂದರೆ, ನ್ಯಾಯವು ಮಹಿಳೆಯ ಘನತೆಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿರಬೇಕು. ಕಾನೂನಿನ ಪದಗಳಿಗಿಂತ ಅದರ ಆತ್ಮ ಹೆಚ್ಚು ಮಹತ್ವದ್ದು. ಮಹಿಳೆಯ ದೇಹವು ಯಾರ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ವಸ್ತುವಲ್ಲ; ಅದು ಆಕೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂವಿಧಾನ ನೀಡಿರುವ ಘನತೆಯ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗ.

ಆದ್ದರಿಂದ ಇಂತಹ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಕಾನೂನಿನ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಸಂವಿಧಾನದ ಸಮಾನತೆ, ಮಾನವ ಘನತೆ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯ ಸುರಕ್ಷತೆ ಎಂಬ ಮೂಲಭೂತ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಬೇಕು. ಆಗ ಮಾತ್ರ ನ್ಯಾಯವು ಕೇವಲ ಕಾನೂನು ತೀರ್ಪಾಗದೆ, ಸಮಾಜವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸಂವೇದನಾಶೀಲ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಯುತವಾಗಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ.